Të poshtëruarit, të mbijetosh në epokën e ekstremeve” sjell një reflektim të thellë mbi kujtesën, identitetin dhe dinjitetin njerëzor, thotë historiania.
Historiania Sonila Boçi Pepivani ka ndarë përshtypjet e saj mbi librin më të ri të autores Lea Ypi, Të poshtëruarit, të mbijetosh në epokën e ekstremeve, i cili së fundmi është botuar edhe në shqip, i përkthyer nga vetë autorja.
Boçi Pepivani shprehet se e priti librin me padurim të veçantë, pas ndikimit të fortë që i kishte lënë vepra e parë e Ypit, Të lirë, të jetosh në fund të historisë. Ajo tregon se, megjithëse ishte e angazhuar në leximin e veprës monumentale të Vasilij Grossman, disa faqe nga libri i Ypit mjaftuan për ta lënë gjithçka mënjanë dhe për t’iu përkushtuar këtij rrëfimi të ri.
Sipas saj, libri nuk të tërheq përmes fakteve historike, por përmes mendimit dhe reflektimit që ngjall. Autorja rrëfen historinë e një familjeje të vendosur në kryqëzimet më dramatike të shekullit XX, ku kthesat politike shoqërohen me tragjedi personale. Figura si Lemani dhe Selma shfaqen si personazhe komplekse, të mbërthyera mes së shkuarës dhe së tashmes, duke mishëruar përpjekjet për dinjitet dhe identitet në kohë të vështira.
Boçi Pepivani vë në dukje mënyrën se si Ypi problematizon kujtesën dhe të vërtetën historike, duke theksuar se arkivat nuk janë depo absolute të së vërtetës dhe se kujtesa njerëzore është gjithmonë selektive. Ajo e sheh librin si një reflektim filozofik mbi mundësinë e lumturisë edhe në rrethana ekstreme dhe mbi mënyrat e ndryshme se si njerëzit ruajnë dinjitetin – qoftë përmes rebelimit, qoftë përmes mbijetesës.
Në përfundim, historiania thekson se vepra e Lea Ypit nuk është thjesht një rrëfim familjar apo kronikë historike, por një ftesë për të reflektuar mbi marrëdhëniet mes pushtetit, klasës, moralit dhe përditshmërisë njerëzore. Libri, sipas saj, nuk ofron të vërteta absolute, por hap hapësirë për pyetje, kuptim dhe vetëdije kritike mbi të shkuarën dhe ndikimin e saj në të tashmen.
