Preferenca tradicionale për djemtë po zhduket globalisht, ndërsa në vendet e pasura po rritet prirja për vajza; rreth 7 milionë vajza janë “shpëtuar” në dy dekadat e fundit.
Një hulumtim i fundit i revistës prestigjioze The Economist tregon se bota po hyn në një ndryshim historik në mënyrën se si prindërit e perceptojnë gjininë e fëmijëve, duke shënuar rënien e preferencës së kahershme për djemtë dhe shfaqjen e një prirjeje të re në favor të vajzave.
Për dekada me radhë, në shumë kultura djemtë konsideroheshin trashëgimtarë të emrit, pasurisë dhe statusit të familjes, ndërsa vajzat shpesh shiheshin si barrë. Me përhapjen e ekografisë në vitet ’80, kjo mendësi u shndërrua në përzgjedhje selektive të gjinisë përmes aborteve, duke krijuar një pabarazi të theksuar gjinore, sidomos në vende si Kina dhe India.
Sipas llogaritjeve të The Economist, që nga viti 1980 kanë lindur rreth 50 milionë vajza më pak sesa do të pritej natyrshëm. Vetëm në vitin 2000 pati rreth 1.7 milionë lindje djemsh më shumë se norma biologjike, ndërsa edhe në vitin 2015 numri i lindjeve të tepërta të djemve ishte mbi 1 milion.
Megjithatë, situata po ndryshon ndjeshëm. Sot, preferenca për djemtë është në rënie të shpejtë dhe raportet gjinore në vende si Koreja e Jugut, Kina dhe India po kthehen gradualisht drejt normales. Vlerësohet se vetëm në dy dekadat e fundit rreth 7 milionë vajza janë “shpëtuar” falë kësaj rënieje të përzgjedhjes selektive.
Në të njëjtën kohë, në vendet e pasura po shfaqet një prirje e re: shumë prindër po i preferojnë vajzat. Në SHBA, Japoni dhe vendet skandinave, studimet tregojnë se çiftet me vajza kanë më pak gjasa të vazhdojnë të kenë fëmijë të tjerë. Në klinikat e fertilitetit, ku zgjedhja e gjinisë është e mundur, shumë çifte paguajnë shuma të mëdha për të pasur vajza, ndërsa edhe në proceset e adoptimit vajzat janë më të kërkuara.
Arsyet, sipas analizës, lidhen kryesisht me faktorë socialë. Vajzat shpesh perceptohen si më të lehta për t’u rritur, më të lidhura me familjen dhe më të gatshme për t’u kujdesur për prindërit në pleqëri. Ndërkohë, djemtë në shumë vende të zhvilluara po përballen me më shumë probleme sociale, si nivele më të larta dhune, vetëvrasjesh, braktisje shkollore dhe pjesëmarrje më të ulët në universitete.
Sidoqoftë, The Economist thekson se paragjykimet gjinore nuk janë zhdukur plotësisht. Në disa vende vazhdojnë ende qindra mijëra aborte selektive ndaj vajzave çdo vit, prandaj lufta kundër diskriminimit gjinor mbetet një sfidë globale.
Sipas revistës, ky ndryshim nuk është thjesht biologjik, por pasqyron transformimet e thella shoqërore dhe mënyrën se si po evoluojnë rolet dhe pritshmëritë ndaj djemve dhe vajzave në shoqëritë moderne.
