Vizita e së mërkurës në Ankara e kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis dhe takimi me homologun turk Rexhep Tajip Erdogan pritet të rikthejë në tryezë mosmarrëveshjen e përcaktimit të zonave detare në Egje dhe në Mesdheun Lindor.
Mitsotakis ka deklaruar se Athina e njeh këtë si mosmarrëveshjen e vetme thelbësore me Ankaranë. Kreu i qeverisë greke ishte skeptik se me këtë takim mund të zgjidhej ky problem i madh, i cili, sipas tij, nuk është zgjidhur për shumë dekada. Ai shtoi se Greqia dhe Turqia kanë punuar në mënyrë konstruktive vitet e fundit për të lehtësuar tensionet dhe për të ruajtur bashkëpunimin, edhe pa zgjidhur mosmarrëveshjen për kufirin detar.
Kohët e fundit, Turqia hodhi poshtë deklaratat e zyrtarëve grekë në lidhje me një zgjerim të mundshëm të ujërave territoriale të Greqisë në Detin Egje në 12 milje detare. Ankaraja ka theksuar se veprime të tilla të njëanshme janë të papranueshme dhe në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare. Ata paralajmëruan se veprimet dhe pretendimet greke mbi juridiksionin detar në Egje, që injorojnë mosmarrëveshjet ekzistuese dhe shkelin të drejtat e Turqisë, nuk mund të kenë pasoja ligjore.
Ushtria turke mbetet e vendosur të mbrojë interesat e vendit në përputhje me doktrinën “Atdheu Blu”, një koncept që përcakton zonat e juridiksionit detar të Turqisë, duke përfshirë shelfin kontinental dhe zonën ekskluzive ekonomike.
Mitsotakis është shprehur se Greqia dhe Turqia nuk kanë nevojë për arbitra apo ndërmjetës për të diskutuar çështjet dypalëshe. Ai u shpreh se zgjidhja e mosmarrëveshjes së tyre në përcaktimin e kufijve detarë do ta afronte Turqinë më shumë me Bashkimin Evropian, ku shpreson të jetë shtet anëtar. Sipas tij, Greqia nuk do të kërkonte lejen e Turqisë për të drejtuar projektet e ndërlidhjes elektrike në ato ujëra.
Turqia dhe Greqia ishin shumë pranë një marrëveshjeje mbi Egjeun në vitin 2003, ku Ankaraja u shpreh se mund të pranonte një kufi prej 12 miljesh detare për të gjitha brigjet kontinentale të Greqisë dhe për ishujt që shtrihen në perëndim të meridianit të 25-të lindor, me të njëjtin kufi që do të zbatohej për vijën bregdetare kontinentale të Turqisë. Distanca nga ujërat territoriale për ishujt grekë në lindje të meridianit 25-të lindor do të mbetej 6 milje detare. Propozimi përjashtonte “zonat gri” rreth 152 ishujsh e shkëmbinjsh me status të kontestuar dhe as ndonjë dispozitë për raftet kontinentale.
Kohët e fundit, Turqia ka vendosur në hartë vijën e mesme në Egje, atë që ndan dy territoret kontinentale, nisur nga pretendimi i përhershëm se ishujt nuk kanë të drejtë për Zonë Ekskluzive Ekonomike dhe as për shelfin kontinental. Ishujt si pikë referimi për ndarjen e kufirit detar janë përdorur si element edhe në marrëdhëniet e Greqisë me fqinjët e tjerë.
Në Athinë ka shqetësime se Turqia do të përpiqet të shfrytëzojë marrëdhëniet e Erdogan me Trump për të çuar përpara interesat turke në kurriz të Greqisë. Qasja e dy udhëheqësve në lidhje me zhvillimet në problemin e Qipros do të shihet gjithashtu në takimin e së mërkurës mes Erdogan dhe Mitsotakis në Ankara.
Delegacioni i Mitsotakis pritet të përbëhet nga të paktën 10 ministra, ku, krahas Ministrit të Jashtëm George Gerapetritis, pritet të përfaqësohen ministritë që merren me çështjet e Imigracionit, Mbrojtjes së Qytetarëve, Kulturës, Transportit dhe Zhvillimit Ekonomik.
Marrëveshjet mbi jetën e përditshme të grekëve dhe turqve, si bashkëpunimi për çështjen e migracionit drejt ishujve grekë, kanë sjellë rezultate pozitive, pasi flukset e refugjatëve ilegalë kanë rënë ndjeshëm krahasuar me janarin e vitit 2025: nga 3 mijë refugjatë vitin e kaluar, në 800 këtë vit.
Athina dhe Ankaraja ndajnë pikëpamjen se përmirësimi i klimës në marrëdhëniet dypalëshe është në dobi të stabilitetit rajonal.
