Gazetari Lutfi Dervishi, me rastin e 28 Nëntorit, ka sjellë një sërë faktesh të pazakonta dhe shpesh të panjohura për ngjarjen më të rëndësishme të historisë shqiptare—Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912.
Pavarësia, 113 vjet më pas: fakte dhe shtrembërime
Sipas Dervishit, në momentin e shpalljes së Pavarësisë, Shqipëria nuk kishte ende kufij të përcaktuar zyrtarisht; ato u vendosën një vit më vonë nga Konferenca e Londrës. Në kohën kur Ismail Qemali ngriti flamurin në Vlorë, rreth 80 për qind e territorit shqiptar ndodhej nën pushtim të huaj.
Ndër faktet më intriguese është ai se origjinali i Deklaratës së Pavarësisë nuk është gjetur ende. Po ashtu, historia e firmëtarëve mbetet e trishtë: pothuajse të gjithë ata u përballën me varfëri, internime, burgime ose vdekje në mjerim. Edhe autorësia e saktë e tekstit të Deklaratës vazhdon të mbetet e paqartë.
Një tjetër mit i rrëzuar lidhet me flamurin e Pavarësisë. Sipas Dervishit, ai nuk është qendisur nga Marigona, siç besohet gjerësisht, por ka qenë flamuri i familjes Vlora. Madje edhe fotografia ikonike e ngritjes së flamurit në ballkon nuk është realizuar në ditën e shpalljes, por një vit më pas.
Gazetari thekson gjithashtu se mbiemri i Ismail Qemalit nuk ishte “Qemali”, por “Vlora”, ndërsa sot është e vështirë të gjesh 40 persona që mund të përmendin 40 firmëtarët e Pavarësisë.
Dervishi përmend dhe pasaktësitë e shumta në filmin historik “Nëntori i Dytë”, i cili megjithëse ikonë kinematografike, nuk është plotësisht i saktë në rikonstruksionin e ngjarjeve.
Një tjetër fakt interesant: shqiptarët në SHBA e morën vesh lajmin e Pavarësisë dy muaj pas shpalljes së saj.
Këto fakte, të mbledhura e rikujtuara në 113-vjetorin e aktit historik, sjellin në vëmendje një herë më shumë kompleksitetin, vështirësitë dhe dimensionet e panjohura të Pavarësisë së Shqipërisë.
