Fatmir Limaj, kryetar i Nismës Socialdemokrate, ka mbajtur një ligjëratë në lidhje me aktgjykimin dënues të Gjykatës Speciale.
Sipas Limajt, nga 16 shtatori Kosova nuk është më e njëjta.
Postimi i plotë:
Në mikpritjen e Universitetit AAB, përpara studentëve dhe stafit akademik të jashtëzakonshëm, pata nderin të jem pjesë e një diskutimi mbi një nga çështjet më të rëndësishme të historisë sonë kombëtare, një çështje që nuk i përket vetëm së kaluarës, por përcakton edhe mënyrën se si do të ndërtohet e ardhmja e Kosovës.
Kosova pas 16 shtatorit nuk është më e njëjta!
Për këtë çështje nuk flas si përfaqësues politik, por edhe si njeri që e ka përjetuar drejtpërdrejt përballjen me drejtësinë ndërkombëtare. Kam qenë ndër të parët që jam përballur me mekanizmat gjyqësorë ndërkombëtarë për krimet e luftës në ish-Jugosllavi, fillimisht përmes Tribunalit të Hagës dhe më pas përmes misioneve ndërkombëtare të drejtësisë në Kosovë. Prandaj, e di nga përvoja se çfarë nënkupton të përballesh me një proces të tillë, çfarë përgjegjësie kërkon drejtësia dhe sa i rëndësishëm është respektimi i standardeve të një gjykimi të drejtë.
Pikërisht për këtë arsye, vlerësoj se procesi gjyqësor në Hagë nuk arriti të përmbushë standardet që duhet ta karakterizojnë një proces të mirëfilltë drejtësie. Mungesa e transparencës, pikëpyetjet mbi kredibilitetin e trupit gjykues, kontestimet lidhur me vlefshmërinë e provave dhe cenimi i të drejtave procedurale të të akuzuarve ngritën shqetësime serioze për respektimin e parimit të barazisë së armëve dhe të drejtës për një gjykim të drejtë.
Theksova se Republika e Kosovës ka obligim institucional dhe historik që, pa vonesa të mëtejshme ta vërë në funksion ligjin që trajton procesin gjyqësor në Hagë dhe garanton mbrojtjen e të drejtave të të akuzuarve, respektimin e standardeve ndërkombëtare të drejtësisë dhe një gjykim të drejtë.Këtë betejë duhet ta zhvillojmë me argumente juridike, me dokumente dhe me komunikim të vazhdueshëm me aleatët tanë strategjikë. Por, mbi të gjitha, duhet ta bëjmë me bindjen se e vërteta historike nuk mund të negociohet dhe as të relativizohet.
Në thelb, kjo gjykatë e ka zanafillën në pretendimet e raportit të Dick Martyt, pretendime për të cilat janë ngritur pikëpyetje serioze mbi origjinën dhe bazën e tyre. Shqetësimi është se kemi pasur një proces ku fillimisht u ndërtua një narrativë mbi fajësinë, e më pas u kërkua që faktet t’i përshtateshin asaj narrative. Në vend që përgjegjësia të individualizohej mbi bazën e veprimeve konkrete, u krijua përshtypja se në bankën e të akuzuarve u vendosën edhe pozicionet politike dhe historike që përfaqësonin të akuzuarit.
Një tjetër çështje që kërkon vëmendje të veçantë është disproporcioni i madh në dënimet e shqiptuara. Sipas shifrave të prezantuara në diskutim, për krimet e kryera nga Serbia në Kosovë janë shqiptuar gjithsej 106 vjet burgim, ndërsa ndaj pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës janë shqiptuar 567 vjet burgim.
Por padrejtësia nuk përfundon këtu. Krimet si masakrat në Qirez, Poklek, Abri kryera nga Serbia gjatë vitit 1998 vazhdojnë të mos njihen nga asnjë proces gjyqësor. Derisa krimet gjenocidale në shumë lokalitete të tjera gjatë vitit 1999, masakrat, varrezat masive, zhvendosja e fshehtë e trupave të viktimave shqiptare nëpërmjet strukturave shtetërore serbe në kazermat e institucioneve të sigurisë, hedhja e tyre në lumin Danub, janë pjesë e një historie krimesh që ende kërkojnë drejtësi. Nuk mund të ketë drejtësi selektive dhe as standarde të dyfishta. Nuk mund të ndërtohet një histori e drejtësisë për Kosovën duke lënë jashtë saj krimet e kryera ndaj popullit të saj.
Në bashkëbisedimin me studentët, theksuam se kjo çështje nuk duhet të na ndajë sipas bindjeve politike apo përkatësisë brezore. Përkundrazi, ajo kërkon një bashkim kombëtar të përgjegjshëm, ku të rinjtë dhe të moshuarit, institucionet, akademia dhe shoqëria civile të bëhen pjesë e një angazhimi të përbashkët.
Unë besoj se mbrojtja e historisë nuk është detyrë e një partie, e një individi apo e një gjenerate. Është përgjegjësi e një kombi ndaj vetvetes dhe ndaj brezave që vijnë.
Kosova ka nevojë për unitet, guxim dhe vendosmëri. Sepse mbrojtja e së vërtetës sonë historike është njëkohësisht mbrojtje e dinjitetit të luftës çlirimtare dhe e vetë shtetësisë së Kosovës.
Faleminderit Universitetit AAB për mikpritjen, studentëve për interesimin dhe stafit akademik për këtë debat me rëndësi të veçantë kombëtare.
