SHBA rrit praninë ushtarake në Gjirin Persik, Teherani përgjigjet me tone kërcënuese – tensionet thellohen mes paralajmërimeve për forcë dhe mungesës së negociatave direkte.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se i ka përcjellë Iranit dy kushte kryesore për të shmangur një përshkallëzim ushtarak nga Uashingtoni, në një kohë kur SHBA-të po shtojnë ndjeshëm praninë detare në Gjirin Persik.
“Së pari, pa armë bërthamore. Dhe së dyti, ndaloni së vrari protestuesit”, u shpreh Trump, duke akuzuar autoritetet iraniane për vrasjen e mijëra qytetarëve gjatë shtypjes së demonstratave antiqeveritare.
Presidenti amerikan paralajmëroi se forca të fuqishme detare janë tashmë në lëvizje drejt rajonit. “Kemi shumë anije shumë të mëdha dhe shumë të fuqishme që po lundrojnë drejt Iranit tani, dhe do të ishte shumë mirë nëse nuk do të na duhej t’i përdornim”, deklaroi ai.
Komentet e Trump vijnë pas javësh presioni ndaj Teheranit për të hyrë në negociata mbi programin e tij bërthamor. Ai i bëri deklaratat gjatë premierës së një dokumentari për bashkëshorten e tij, Melania Trump. Më herët, përmes rrjetit Truth Social, Trump theksoi se shpreson që Irani të “vijë shpejt në tryezën e bisedimeve” për një marrëveshje “të drejtë dhe të barabartë”, duke shtuar se një “armadë masive” amerikane është “e gatshme, e vullnetshme dhe e aftë” të veprojë me shpejtësi dhe forcë nëse është e nevojshme.
Nga ana tjetër, reagimi i Teheranit ka qenë i ashpër. Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi se forcat e armatosura janë gati “me gishtat në këmbëz” për t’iu përgjigjur “menjëherë dhe fuqishëm” çdo agresioni. Ai theksoi se Irani është i hapur vetëm për një marrëveshje bërthamore të drejtë, pa presione apo kërcënime.
“Ne nuk kemi kërkuar kurrë të blejmë armë bërthamore. Armë të tilla nuk kanë vend në llogaritjet tona të sigurisë”, tha Araghchi. Ndërkohë, zëvendësministri i Jashtëm, Kazem Gharibabadi, sqaroi se aktualisht nuk ka negociata direkte me SHBA-në, pavarësisht “shkëmbimeve të mesazheve”.
Situata në Iran mbetet gjithashtu e tensionuar në planin e brendshëm. Protestat, të cilat nisën në fund të dhjetorit pas rënies së fortë të monedhës kombëtare, janë shndërruar në një krizë të thellë politike për udhëheqjen klerike. Banorë të Teheranit kanë raportuar se represioni ndaj protestuesve ka qenë më i ashpër se kurrë.
Sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (Hrana), me seli në SHBA, të paktën 6,479 persona janë vrarë që nga nisja e trazirave, përfshirë mbi 6,000 protestues dhe 118 fëmijë, ndërsa rreth 17,000 vdekje të tjera janë ende në hetim. Autoritetet iraniane pretendojnë shifra më të ulëta, duke raportuar mbi 3,100 viktima, kryesisht pjesëtarë të forcave të sigurisë ose kalimtarë.
Në këtë klimë përshkallëzimi, Bashkimi Evropian ka shtuar Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit në listën e organizatave terroriste dhe ka vendosur sanksione të reja ndaj disa individëve dhe subjekteve iraniane, duke shtuar më tej presionin ndërkombëtar ndaj Teheranit.
