Presidenti amerikan e lidh Groenlandën me sigurinë kombëtare të SHBA-së, ndërsa rikthehet debati mbi historinë, vetëqeverisjen dhe praninë ushtarake amerikane.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka ripërsëritur ambicien e tij për të marrë kontrollin e Groenlandës, duke e konsideruar ishullin strategjik për sigurinë kombëtare të SHBA-së dhe duke vënë në pikëpyetje të drejtën ligjore të Danimarkës mbi këtë territor arktik, raporton The Jerusalem Post.
Deklaratat e Trump kanë ringjallur debatin mbi historinë e Groenlandës si pjesë e Danimarkës, statusin e saj aktual të vetëqeverisjes, rrugën drejt pavarësisë, si dhe praninë ushtarake amerikane në ishull. Danimarka historikisht ka toleruar praninë e SHBA-së në Groenlandë, pjesërisht për shkak të mungesës së kapaciteteve për ta mbrojtur vetë territorin dhe përfitimeve nga garancitë e sigurisë së NATO-s.
Groenlanda ka qenë e banuar nga popuj inuitë që nga rreth vitit 2500 para erës sonë. Rreth vitit 985 pas Krishtit, vikingët e udhëhequr nga Erik i Kuqi u vendosën në jug të ishullit, duke ndërtuar ferma dhe kisha. Në të njëjtën periudhë, paraardhësit e inuitëve të sotëm u vendosën në Groenlandë si gjuetarë-mbledhës dhe, me kalimin e kohës, u bënë kultura dominuese, duke zhdukur vendbanimet vikinge rreth vitit 1400.
Danimarka e kolonizoi zyrtarisht Groenlandën në shekullin XVIII, kur misionari Hans Egede mbërriti në vitin 1721, duke shënuar fillimin e epokës koloniale. Një statujë e Egede-s ende qëndron në kryeqytetin Nuuk, e konsideruar nga shumë groenlandezë si simbol i humbjes së traditave inuitë.
Në vitin 1916, Shtetet e Bashkuara blenë Inditë Perëndimore Daneze, sot Ishujt e Virgjër të SHBA-së, për 25 milionë dollarë në ar. Si pjesë e këtij traktati, Uashingtoni deklaroi se nuk do të kundërshtonte shtrirjen e interesave politike dhe ekonomike të Danimarkës në të gjithë Groenlandën, duke njohur zyrtarisht sovranitetin danez mbi ishullin.
Deklaratat e fundit të Trump pritet të shkaktojnë reagime të forta diplomatike, veçanërisht në Evropë, duke rritur tensionet rreth rolit të SHBA-së në Arktik dhe marrëdhënieve me aleatët e NATO-s.
