Presidenti i Sirisë, Ahmed al-Sharaa, ka nxjerrë një dekret që njeh zyrtarisht gjuhën kurde si “gjuhë kombëtare” dhe rikthen shtetësinë për të gjithë kurdët sirianë.
Dekreti i al-Sharaa të premten erdhi pas përleshjeve të ashpra që shpërthyen javën e kaluar në qytetin verior të Aleppos, ku sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Sirisë, të paktën 23 persona humbën jetën dhe dhjetëra mijëra u detyruan të largohen nga dy enklavat e drejtuara nga kurdët në qytet.
Përleshjet përfunduan pasi luftëtarët kurdë u tërhoqën dhe ushtria siriane mori kontrollin e plotë mbi qytetin Deir Hafer në provincën e Aleppos.
Dhuna në Aleppo ka thelluar një nga ndarjet kryesore në Siri, ku al-Sharaa ka premtuar të bashkojë vendin nën një udhëheqje të vetme pas 14 vitesh lufte kundër ish-presidentit Bashar al-Assad, i cili u rrëzua në dhjetor 2024.
Dekreti për herë të parë u jep kurdëve sirianë të drejta, duke përfshirë njohjen e identitetit kurd si pjesë e strukturës kombëtare të Sirisë. Ai e shpall gjuhën kurde gjuhë kombëtare krahas arabishtes dhe lejon mësimin e saj në shkolla.
Gjithashtu, dekreti shfuqizon masat e një regjistrimi të vitit 1962 në provincën Hasakah, që ua hoqi shumë kurdëve shtetësinë siriane, duke u dhënë shtetësi të gjithë banorëve të prekur, përfshirë ata që më parë ishin regjistruar si pa shtetësi.
Dekreti shpall festën e pranverës dhe vitit të ri, Nevruzi, si festë kombëtare me pagesë. Ai ndalon diskriminimin etnik ose gjuhësor, kërkon që institucionet shtetërore të adoptojnë mesazhe kombëtare gjithëpërfshirëse dhe vendos dënime për nxitjen e përçarjes etnike.
Administrata kurde në veri dhe verilindje të Sirisë reagoi duke thënë se dekreti ishte “një hap i parë, por nuk i plotëson aspiratat dhe shpresat e popullit sirian”. Ajo shtoi se “të drejtat nuk mbrohen me dekrete të përkohshme, por… përmes kushtetutave të përhershme që shprehin vullnetin e popullit dhe të gjitha komponentëve të shoqërisë”.
Ndërkohë, ushtria siriane të shtunën mori kontrollin e qytetit Deir Hafer jashtë Aleppos, një ditë pasi forcat kurde ranë dakord të tërhiqeshin nga zona pas përleshjeve të fundit.
Në një deklaratë për televizionin shtetëror, ushtria tha se kishte vendosur “kontroll të plotë ushtarak” mbi Deir Hafer dhe zona të tjera që më parë mbaheshin nga Forcat Demokratike Siriane (SDF) të udhëhequra nga kurdët në provincën e Aleppos.
Mazloum Abdi (i njohur edhe si Mazloum Kobani), udhëheqësi i SDF-së, njoftoi në X të premten se “bazuar në thirrjet nga vende mike dhe ndërmjetësues… kemi vendosur të tërheqim forcat tona nesër në mëngjes në orën 7 (04:00 GMT)” në lindje të Aleppos “drejt riorganizimit në zonat lindore të Eufratit”.
Lufta për pushtet
Qeveria siriane po përpiqet të zgjerojë autoritetin e saj në gjithë vendin pas rrëzimit të al-Assad.
SDF kontrollon zona të gjera të veriut dhe verilindjes së pasur me naftë të Sirisë, shumicën e të cilave i mori gjatë luftës civile dhe betejës kundër grupit ISIL (ISIS) gjatë dekadës së fundit, një luftë që SDF e zhvilloi si aleati kryesor rajonal i Shteteve të Bashkuara.
Qeveria siriane dhe SDF zhvilluan muaj të tërë bisedimesh vitin e kaluar për të integruar Njësitë e Mbrojtjes së Popullit (YPG), që e udhëheqin, dhe krahun e tyre politik, Partinë e Unionit Demokratik (PYD), në institucionet shtetërore siriane deri në fund të vitit 2025, por ka pasur pak përparim, gjë që përfundimisht çoi në përleshjet në Aleppo.
Miliona kurdë jetojnë në Siri, Irak, Iran dhe Turqi, me rreth 1 deri në 1.5 milionë që vlerësohet se jetojnë në verilindjen e Sirisë, të kontrolluar nga SDF.
Ankaraja, një aleat kryesor i qeverisë siriane, i konsideron SDF, YPG dhe PYD si “grupe terroriste” me lidhje me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK) të ndaluar në Turqi, e cila ka zhvilluar një luftë shumëvjeçare brenda vendit kundër shtetit, duke shkaktuar vdekjen e dhjetëra mijëra personave.
