Eurodeputetët kërkojnë që Shqipëria të shfuqizojë ligjin që lejon shkatërrimin e zonave të mbrojtura dhe të pezullojë të gjitha zhvillimet e reja brenda tyre derisa kjo të ndodhë
Sot, Parlamenti Evropian miratoi rezolutën e tij mbi Raportin e Komisionit Evropian për Shqipërinë për vitin 2025, duke shprehur shqetësim serioz për zhvillimet e vazhdueshme brenda Zonës së Mbrojtur Vjosa-Nartë dhe duke theksuar se sundimi i ligjit dhe standardet mjedisore të Bashkimit Evropian janë kushte të panegociueshme për anëtarësim.
Rezoluta kërkon shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura të Shqipërisë, legjislacion i cili ka mundësuar shkatërrimin e një prej zonave natyrore më të veçanta të Mesdheut dhe ka nxitur protestat më të mëdha qytetare që Shqipëria ka parë në dekada.
Po ashtu, rezoluta kërkon një moratorium të menjëhershëm mbi procedurat e reja të lejeve, punimet ndërtimore dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa të shfuqizohen dispozitat e papajtueshme të ligjit të ndryshuar dhe të sigurohet përputhja e plotë me standardet evropiane për mbrojtjen e natyrës.
Mbi 100 mijë shqiptarë kanë protestuar gjatë 18 ditëve të fundit në atë që tashmë njihet ndërkombëtarisht si “Revolucioni i Flamingove”, një lëvizje qytetare kundër prerjes së paligjshme të pyjeve, shkatërrimit të dunave të lashta dhe habitateve të mbrojtura në Peizazhin e Mbrojtur Vjosa-Nartë.
Rezoluta e miratuar kërkon në mënyrë specifike shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat lejojnë ndërtimin e infrastrukturës turistike në shkallë të gjerë brenda zonave të mbrojtura dhe dobësojnë mekanizmat kryesorë të mbikëqyrjes mjedisore.
Eurodeputetët shprehën gjithashtu shqetësim të thellë për Ligjin për Investimet Strategjike, pasi procedurat e përshpejtuara të lejeve rrezikojnë të anashkalojnë kontrollin mjedisor në zona të ndjeshme.
Rezultati i votimit të sotëm bie në kontrast të fortë me reagimin e Komisionit Evropian ndaj këtyre shkeljeve. Më 15 qershor, Komisionerja Marta Kos deklaroi se Komisioni kishte marrë garanci nga qeveria shqiptare se do të kryhej një vlerësim i ndikimit në mjedis, duke anashkaluar faktin se punimet e paligjshme tashmë kishin ndodhur pa leje, pa transparencë dhe pa një vlerësim të tillë.
Parlamenti Evropian ka treguar më shumë përkushtim se Komisioni në mbrojtjen e ligjeve të BE-së.
Peizazhi i Mbrojtur Vjosa-Nartë është pjesë e deltës së fundit të paprekur në Mesdhe. Ai strehon mbi 200 lloje shpendësh dhe më shumë se 70 specie të rrezikuara, ndodhet në një nga korridoret më të rëndësishme migratore të Evropës dhe ofron habitat jetik për fokën mesdhetare dhe breshkën detare Caretta caretta, specie që shtete anëtare të BE-së si Greqia, Italia dhe Kroacia kanë detyrime ligjore t’i mbrojnë.
Që nga fillimi i majit 2026, punimet ndërtimore kanë vazhduar brenda zonës së mbrojtur pa publikimin e projektit, pa vlerësim të ndikimit në mjedis, pa konsultim publik dhe pa leje të vlefshme, në kundërshtim të drejtpërdrejtë me detyrimet e Shqipërisë në procesin e anëtarësimit në BE.
Kjo vjen pas ndërtimit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës në të njëjtën zonë, i cili nisi në nëntor 2021.
Joni Vorpsi, Shef i Politikave dhe Avokimit në PPNEA:
“Thirrja e Parlamentit Evropian për një moratorium të menjëhershëm është pikërisht ajo që nevojitet në luftën tonë për të mbrojtur Vjosa-Nartën. Ajo u jep autoriteteve shqiptare kohën dhe qartësinë për t’u përafruar me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës dhe për të shmangur gabime të pakthyeshme që do të dëmtonin rrugën evropiane të Shqipërisë. Ne duam Shqipërinë në familjen evropiane dhe pikërisht për këtë nuk mund të lejojmë të gabojmë.”
Anouk Puymartin, Shefe e Politikave në BirdLife Europe:
“Sot Parlamenti Evropian u rreshtua përkrah mijëra shqiptarëve që protestojnë në rrugët e Tiranës. Ky votim dërgon një mesazh të qartë: nuk mund të anëtarësohesh në Bashkimin Evropian ndërsa shkatërron ligatinat e mbrojtura dhe anashkalon ligjet e tua. Mbrojtja e Vjosa-Nartës dhe respektimi i Direktivave për Shpendët dhe Habitatet janë kushte themelore për anëtarësimin në BE. Shqiptarët që protestojnë në Tiranë e dinin tashmë se mbrojtja e natyrës dhe mbrojtja e demokracisë janë e njëjta betejë. Sot, këtë e tha edhe Parlamenti Evropian.”
Po ashtu, po shtohen shqetësimet se vende të tjera të Ballkanit Perëndimor që synojnë anëtarësimin në BE po e ndjekin me vëmendje këtë rast dhe mund të shqyrtojnë legjislacion të ngjashëm. Votimi i sotëm e bën të qartë se një qasje e tillë është e papajtueshme me anëtarësimin në Bashkimin Evropian. /Birdlife International/
Përktheu: Buletini Ekonomik
